Μεγάλη γιορτή για τους Μικρασιάτες τα Θεοφάνεια!
Τα Θεοφάνεια αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες γιορτές για τους Μικρασιάτες και τιμούνται διαχρονικά με ιδιαίτερη ευλάβεια και λαμπρότητα και στον τόπο μας Ο εορτασμός τους συνδεόταν άρρηκτα με τη νηστεία, την κάθαρση και τη συμμετοχή στο μυστήριο του Αγιασμού των υδάτων, που για τους ανθρώπους εκείνης της εποχής είχε ξεχωριστή πνευματική σημασία.
Την παραμονή της γιορτής όλοι νήστευαν, ώστε το πρωί των Θεοφανείων να πιουν αγιασμό. Ο αγιασμός της ημέρας ονομαζόταν Μεγάλος Αγιασμός ή Δεύτερη Κοινωνία και τον έπιναν κυρίως όσοι δεν είχαν εξομολογηθεί, ως πράξη ευλάβειας και πνευματικής ενίσχυσης.
Ο Αγιασμός των υδάτων στην Καρκάρα γινόταν σε μια γκιόλα* που υπήρχε στο βορειοδυτικό μέρος του χωριού (χάρτης).
Όλοι οι πιστοί μετά την εκκλησία πήγαιναν στο συγκεκριμένο μέρος όπου γινόταν ηκατάδυση του Τιμίου Σταυρού στο νερό. Ακόμη και σε χρονιές έντονης ανομβρίας, όταν το νερό ήταν ελάχιστο, το τελετουργικό πραγματοποιούνταν με κάθε επισημότητα. Τη στιγμή που ο Σταυρός έπεφτε στο νερό, άφηναν περιστέρια, ενώ τα παιδιά βουτούσαν μέσα στις λάσπες για να τον πιάσουν. Ο τυχερός που έπιανε τον Σταυρό τον φιλούσε, οι υπόλοιποι τον ασπάζονταν και στη συνέχεια εκείνος τον παρέδιδε στον ιερέα.
Μετά την τελετή, αυτός που «έπιασε» τον Σταυρό, συνοδευόμενος από άλλα άτομα, περιέφερε τον Σταυρό από σπίτι σε σπίτι. Οι νοικοκύρηδες τον ασπάζονταν με ευλάβεια και πρόσφεραν στους νεαρούς καλούδια της εποχής, συμμετέχοντας όλοι στη χαρά και την ευλογία της ημέρας.
Ο αγιασμός των Θεοφανείων δεν φυλασσόταν στο σπίτι· έπρεπε να καταναλωθεί μέχρι το βράδυ της ίδιας ημέρας, σύμφωνα με την τοπική παράδοση.
Οι μαρτυρίες διαφέρουν ως προς το πότε σταμάτησε η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού στη γκιόλα. Πιθανολογείται ότι η αλλαγή του τόπου πραγματοποιήθηκε μεταξύ των ετών 1965 και 1968. Για αρκετά χρόνια στη συνέχεια, η ρίψη του Σταυρού γινόταν στο συντριβάνι της πλατείας.
Αργότερα, ο Αγιασμός των υδάτων μεταφέρθηκε στο συντριβάνι που υπήρχε στον χώρο της εκκλησίας, κατασκευασμένο σε σχήμα σταυρού. Σήμερα, ο αγιασμός τελείται εντός του ναού, σε ειδική δεξαμενή, ακολουθώντας τη σύγχρονη πρακτική και τις ανάγκες της εποχής.
Παρά τις αλλαγές στον τόπο τέλεσης του Αγιασμού, το νόημα και η ουσία του εθίμου παρέμειναν αναλλοίωτα. Η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, είτε στη γκιόλα, είτε στο συντριβάνι της πλατείας, είτε στον χώρο της εκκλησίας, συνέχισε να αποτελεί σημείο αναφοράς για την κοινότητα, πράξη πίστης και συλλογικής μνήμης.
*Η λέξη γκιόλα προέρχεται από την τουρκική λέξη «γκιόλ» που σημαίνει μικρή λιμνούλα.
Επιμέλεια άρθρου
Βασίλης Μ. Μισαηλίδης
