Υπάρχουν κάποια παλιά έγγραφα που δεν είναι απλώς κιτρινισμένες σελίδες ενός αρχείου. Είναι ζωντανές μνήμες. Είναι οι πρώτες ανάσες ενός τόπου που προσπαθούσε να ξανασταθεί όρθιος μετά τον ξεριζωμό.
Το 1922 εγκαταστάθηκαν στην Καρκάρα, τα σημερινά Σήμαντρα, οι πρώτοι πρόσφυγες από την Αρτάκη της Κυζίκου. Δύο χρόνια αργότερα, το 1924, έφτασαν και άλλες οικογένειες από περιοχές της Μικράς Ασίας και της Καππαδοκίας. Άνθρωποι που άφησαν πίσω πατρίδες, σπίτια και περιουσίες, προσπαθώντας να χτίσουν ξανά τη ζωή τους από το μηδέν.
Μέσα στις δύσκολες εκείνες συνθήκες, ένα από τα πρώτα πράγματα που φρόντισαν ήταν το σχολείο. Γιατί γνώριζαν πως χωρίς παιδεία δεν υπάρχει μέλλον.
Έτσι, το πρώτο Δημοτικό Σχολείο της Καρκάρας λειτούργησε το σχολικό έτος 1924–1925 στο παλιό τουρκικό σχολείο του οικισμού. Ένα κτίριο που γέμισε ξανά παιδικές φωνές, αυτή τη φορά με παιδιά προσφύγων.
Τα στοιχεία της Α΄ Τάξης του 1924 προκαλούν ακόμη και σήμερα συγκίνηση:
- Στην Α’ Τάξη εγγράφηκαν 97 μαθητές,
- φοίτησαν 87,
- εξετάστηκαν 81,
- προήχθησαν 37,
- ενώ 47 παιδιά εμβολιάστηκαν κατά της ευλογιάς («δαμαλίστηκαν», όπως αναφέρεται στα έγγραφα της εποχής).
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι μαθητές της Α΄ Τάξης ήταν ηλικίας από 9 έως 12 ετών. Ο ξεριζωμός, η φτώχεια και οι δύσκολες συνθήκες ζωής είχαν στερήσει από πολλά παιδιά τη δυνατότητα να πάνε έγκαιρα σχολείο.
Μέσα στα μαθητολόγια διαβάζει κανείς ονόματα που ακούγονται ακόμη και σήμερα στα Σήμαντρα. Και ξαφνικά η ιστορία παύει να είναι μακρινή. Τα παιδιά εκείνα γίνονται οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, μικροί μαθητές μέσα σε μια φτωχική σχολική αίθουσα, με όνειρα όμως μεγάλα.
Πολλά από αυτά τα παιδιά χαρακτηρίζονται ως «ορφανά». Κι όμως συνέχιζαν να πηγαίνουν σχολείο, κουβαλώντας μέσα τους την ελπίδα για μια καλύτερη ζωή.
Εκείνα τα παιδιά της πρώτης Α΄ Τάξης δεν ήταν απλώς μαθητές. Ήταν η πρώτη γενιά που μεγάλωσε στα Σήμαντρα. Η γενιά που αργότερα δημιούργησε οικογένειες, δούλεψε, αγωνίστηκε και κράτησε όρθιο το χωριό στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν.
Με σεβασμό και συγκίνηση παραθέτουμε τα ονόματα των πρώτων μαθητών της Α΄ Τάξης του Δημοτικού Σχολείου Καρκάρας, στη μνήμη όλων εκείνων που δεν βρίσκονται σήμερα στη ζωή και που με τον αγώνα τους κράτησαν όρθια τα Σήμαντρα.
